چگونه خشم خود را کنترل کنيم

 

 

ذهن و روان انسانها همواره گوش به زنگ علايم خطري است که پيرامون افراد وجود دارند و ما را احتمالاً از وقوع رخدادهاي ناخوشايند آگاه مي سازند. فکر تمام انسانها مجهز به يک مکانيسم دورانديشي و پرهيز از خطر است که تا حد ممکن ما را از گزند عوامل گوناگون در امان مي دارد. در روند يک حادثه ناخوشايند، نخستين مرحله احساس خطر است که موجب تپش قلب، افزايش فشار خون، عصبانيت، رنگ پريدگي و انقباض عضلات مي شود و فرد را براي مرحله بعد يعني "گريز يا ستيز" آماده مي سازد. بنابراين مکانيسم هاي احساس خطر که نوعي "هراس" را در آدمي برمي‌انگيزند، براي "بقاء و دوام هستي" او ضروري مي باشند. البته عصبانيت و نگراني را مي‌توان پيش درآمد بروز اضطراب نيز دانست. اضطراب عبارت است از ترس از يک عامل ناشناخته که موجب پريشاني فکر و بروز علايم احساس خطر در برخي مواقع مي شود. از اين رو در فرآيند اضطراب، برخلاف ترس طبيعي و واقعي عامل حقيقي اضطراب آور يا خطرناکي وجود ندارد، بلکه فقط به طور خودکار و گاه تنها بر اثر تلقين خود شخص، ذهن آدمي دچار احساس خطر مي شود. اضطراب و عوامل نگراني زا، اغلب هنگام شب تشديد مي شوند و خواب راحت را از شخص نگران سلب مي کند. زيرا در شب، به دليل تاريکي، ذهن انسان حساس تر مي شود و در واقع سعي مي کند تمام اتفاقات گذشته را مرور کند. از اين رو، مغز آمادگي بيشتري براي توليد فرآيند احساس خطر پيدا مي کند. در حقيقت هرگاه ذهن ما در اثر تنش هاي رواني و استرس عصبي و حوادث ناخوشايند و ناگواري که در زندگي برايمان رخ مي دهد، از روال عادي خارج شود و حساسيت بيش از حد به رخدادهاي آتي و احتمالي پيدا کند، دچار اضطراب مي شويم و کم کم به حالتي مي رسيم که فکرمان فقط بر "اتفاقات ناگوار"، "حوادث ناخوشايند" و "بيماري هاي لاعلاج" متمرکز مي شود. در واقع هرچه بيشتر نگران شويم، احساس خطر و هراس بر ما غلبه مي کند و افکار مضطربانه بيشتر خواهيم داشت. نگراني، يکي از بزرگترين دشمنان سلامت انسان به شمار مي رود. زيرا انسان بسياري از وقت خود را صرف نگراني درباره موضوعاتي مي کند که هرگز در زندگي وي رخ نخواهند داد و اگر هم روي دهند آنقدرها که تصور مي کرده است ناگوار نخواهند بود و در بسياري از موارد اين موضوعات بي اهميت مي باشند. نگران بودن از حوادث ناخوشايند يا خطرناکي که احتمال دارد به وقوع بپيوندند و هنوز در محيط پيرامون ما وجود ندارند، نه تنها براي روح و جسم ما مضر است بلکه وقت و انرژي ما را نيزهدرمي دهد. نگراني، عصبانيت و اضطراب در حقيقت قبول تألمات و ناراحتي ها پيش از بروز آنهاست. از سوي ديگر نگراني يک اعلام خطر طبيعي است، نگراني مي‌تواند انسان را از يک اختلال يا رخداد غيرطبيعي آگاه کند. براي نمونه تشديد يا طولاني شدن سرفه‌هاي مزمن، مي تواند آدمي را متوجه اختلالات شديد ريوي سازد. از اين رو، سهل انگاري در چنين مواردي عاقلانه نيست، اما خود را به جريان تفکرات منفي سپردن و از شدت ترس، اضطراب، عصبانيت و بدبيني، ناتوان شدن نيز شيوه اي منطقي نمي باشد. بنابراين به طور کلي مکانيسم نگراني و احساس خطر بايد به صورت يک "چراغ قرمز چشمک زن" تلقي گردد نه "چراغ قرمزي" که همواره روشن است. در واقع نگراني با وجود مضراتش ممکن است به عنوان عنصري مفيد انسان را به تحرک وادارد، زيرا نگراني باعث احساس ناامني مي شود و در نهايت وقتي اين احساس شدت گرفت، همچون ماشه اي که چکانده شود، فعاليت فرد را به دنبال دارد. فرد در اين لحظه دست به اقدامي مي زند که حس ناامني را از بين ببرد و آرامش خاطر را به او باز گرداند. مانند مبادرت به مطالعه به منظور آمادگي براي امتحان يا انجام آزمايش هاي پزشکي براي اطمينان از سلامت کلي و يا تعويض لاستيک‌هاي فرسوده اتومبيل پيش از سفر. در واقع شما با انجام اين اقدامات به آرامش خاطر مي رسيد. بنابراين نگراني بسته به شرايط مي تواند مفيد باشد، به شرط آنکه در حد متعارف، منطقي و قابل کنترل بوجود آيد. حال اين سوال در ذهن متبادر مي شود که چگونه مي توان از نگراني هاي بي مورد رهايي يافت؟ پاسخ به اين سئوال اين است که برخي از نگراني هاي ما پيرامون سه موضوع شکل مي گيرند که اگر بتوانيم آنها را ناديده انگاريم، بسياري از موارد استرس زا براي ما از بين خواهند رفت. اين موارد عبارتند از "موضوع هاي نگران کننده بي اهميت"، "موضوع هاي بعيد و نامحتمل" و "اتفاقهائي که هنوز روي نداده اند"، اگر بتوانيم اين موارد را از فضاي فکري خود حذف کنيم، خواهيم ديد که تا چه حد به آرامش مي رسيم و نگراني و اضطراب ما کاهش مي يابد. راهکار ديگر کاستن از استرس، "فشار کار" است زيرا خستگي مفرط و تمرکز مداوم ذهن بر موضوع هاي نگران کننده و نامشخص، پديده اي زيانبار است و در بلندمدت نيرو و انرژي انسان را تخريب مي کند. بنابراين در چنين شرايطي بهتر است، تعهدها و مسئوليت هاي جديد نپذيريد، از ساعات کار بيش از حد اجتناب نمائيد و در مقابل، "تغذيه مناسب "، "خواب کافي"، "استراحت "، "ورزش" و "تفريحات سالم" داشته باشيد. در ضمن بايد تلاش نمائيد که بر عصبانيت خود غلبـه کنيد. از ايـن رو، جهت آگاهي از رفتار خود دقت کنيد هنگام مواجهه با رويدادهايي که خارج از اراده شماسـت ماننـد تأخيــر در انجـام قـول و قـرارها، تخلف ساير راننده هـا هنگام رانندگي يا اختلال در کار شما به علت اهمال کاري ديگران و ... عکس العمل شما چگونه است؟ آيا سعي مي کنيد خونسردي خود را حفظ نمائيد و منطقي باشيد يا زود خونتان به جوش مي آيد، خشمگين مي شويد و مشت خود را گره مي کنيد و محکم به روي ميز مي کوبيد؟ در جامعه ماشيني و پيچيده امروز مشکلات بسياري وجود دارد که ممکن است شما را خشمگين سازد، آيا در اين مواقع فشار خونتان بالا مي رود، ضربان قلبتان افزايش مي يابد، عصباني مي شويد و در نتيجه پرخاشگري مي کنيد. اگر شما هم جزء اين دسته افراد هستيد که خيلي زود عصباني مي شويد و حتي با تماشاي يک فيلم هيجان انگيز در تلويزيون خيلي زود به گريه مي افتيد، بايد به اين واقعيت آگاهي داشته باشيد که سلامت شما در خطر است! به رغم آنکه خشم حالت هيجاني طبيعي است، با اين وجود بايد شيوه روياروئي با خشم را بدانيد و از طريق کنترل آن نگذاريد عصبانيت سلامت شما را به مخاطره بياندازد. گرچه در برخي موارد خشم کنترل شده مي تواند مفيد باشد! و بروز حالات خشم و عصبانيت تحت کنترل به عنوان علامتي هشداردهنده براي ما مفيد واقع شود. به بيان ديگر وقتي شما متوجه نقص و کمبودي مي شويد و پي مي بريد که مخاطب شما به ناحق بر موضع غلط خود پاي مي فشارد، از اين رفتار عصباني مي شويد و در واقع آگاهي از اين موضوع مي تواند شما را به سمت راه حل آن راهنمايي کند. متخصصين رفتار شناسي بر اين باورند که روان درماني عصبانيت مانند سيستم "کنترل خطر" است. مثلاً اگر شخصي با شما بد رفتاري مي کند، بروز حالات عصبانيت (البته اگر به گونه اي صحيح باشد) مي تواند در نحوه انتقال پيام شما به او مفيد باشد. يعني شما ابتدا از رفتار غلط دوست خود عصباني مي شويد و در مرحله بعد هنگامي که رفتار خود را کنترل نموديد و به آرامشي نسبي دست يافتيد، در اين حالت مي توانيد به گونه اي او را متقاعد سازيد که رفتارش درست نبوده است. اگر شما و همسرتان هيچ وقت جروبحث نمي کنيد و هربار که از همديگر ناراحت مي شويد خشم خود را آشکار نمي سازيد و آن را پنهان مي کنيد، هميشه بايد منتظر باشيد خشم و عصبانيت پنهاني شما تبديل به آتشفشاني شود که خاموش کردن آن کار چندان ساده اي نيست. از اين رو، اگر شما هر بار که ناراحت مي شويد ناراحتي خود را با طرف مقابل مطرح کنيد، براي سلامتي شما بسيار بهتر است تا اينکه هر بار خشم خود را سرکوب نماييد، زيرا در واقع، هر بار مشکلي به مشکلات قبل اضافه مي شود، در حالي که شما بايد هر بار معضل پيش آمده را حل کنيد تا مشکلات بعدي نيز بر آن افزوده نشود. در غير اينصورت ديري نمي پايد که شما با انبوهي از مشکلات مواجه مي شويد که حتي نمي دانيد چه وقت و در چه زماني به وجود آمده اند! خشم يک مشکل اساسي است اگر آن را آشکار نسازيد و نخواهيد کسي متوجه عصبانيت شما بشود در واقع مشکلي داريد که نمي خواهيد با آن روبه رو شويد و آن را حل کنيد. از اين رو، خشم خود را سرکوب نکنيد، بسياري از مردم نمي توانند عصبانيت خود را آشکار نمايند و نحوه بروز و فرونشاندن آن را به گونه اي سازنده که بتواند شخص مقابل را به اشتباه خود آگاه کند، نمي دانند. افزون بر اين اکثر مردم خشم خود را فرو مي خورند و نمي‌خواهند کسي متوجه شود آنها تا چه حد عصباني و ناراحت هستند. بدون شک اين روش سلامت روان آنها را به مخاطره مي افکند. دبرا مارشال، متخصص هيپنوتراپي در اين مورد مي گويد: "کمردرد"، "مشکلات سوءهاضمه" و "بالا بودن فشار خون" مي تواند از عوارض عدم بروز خشم و آشکار نساختن عصبانيت باشد. از اين رو، علل بروز عصبانيت را بايد بررسي نمود و متوجه شد کداميک از عوامل زندگي شخصي و اجتماعي براي شما بيشتر باعث بروز عصبانيت مي شوند و عکس العمل شما به هنگام برخورد با پديده هاي ناگوار چگونه است؟ آيا پرخاشگري مي کنيد؟ آيا گريه سر داده و ديگران را مقصر مي پنداريد؟ يا ساکت و بي حوصله گوشه عزلت را بر مي گزينيد و با کسي حرف نمي زنيد؟ از اين رو، سعي کنيد عکس العمل خود را هنگام بروز عصبانيت به ياد آوريد. براي مثال بررسي نماييد هنگامي که شخصي رفتار غير مؤدبانه اي با شما داشته، زماني که مدت ها در صفي طولاني مانده ايد و يا موقعي که حق شما پايمال شده، چه واکشني داشته ايد؟ ديوکوک، روانشناس مي گويد: افراد هنگام بروز مسائل و ناراحتي ها، عکس العمل هاي متفاوتي دارند و اين روش رويارويي با مشکلات را در سال هاي اوليه زندگي مي آموزند، يعني شيوه برخورد افراد با مشکلات هنگام کودکي شکل مي گيرد. اگر شما بتوانيد عوامل بروز عصبانيت خود را شناسايي کنيد و بدانيد شيوه برخورد صحيح با آنها چگونه است، هنگام بروزمسائلي مشابه، درست عمل مي کنيد و نمي‌گذاريد خشم و عصبانيت بر شما غلبه کند. حال اين سوال در ذهن متبادر مي شود که هنگام عصبانيت چه بايد کرد؟ بدون شک، پس از اينکه عوامل بروز عصبانيت خود را شناسايي کرديد، بايد سعي کنيد روش درست برخورد با آنها را نيز بياموزيد. آخرين باري را که عصباني شديد، به ياد بياوريد. دقيقاً چه احساسي داشتيد. سعي کنيد تمام مراحل بروز عصبانيت خود را به ياد آوريد. براي مثال شايد احساس عجيبي در ناحيه معده خود داشته ايد، قفسه سينه شما سنگيني کرده و يا ضربان قلبتان افزايش داشته است. دقيقاً آن لحظه را به خاطر آوريد. وقتي در ذهنتان درست لحظه قبل از عصبانيت را مجسم مي کنيد، به خود بگوييد "ايست"، در نظر بگيريد يک تابلوي بزرگ "ايست" در مقابل شما قرار گرفته و کسي نيز با صداي بلند فرياد مي زند، "ايست" يا مي توانيد تصور کنيد کسي دست روي شانه تان مي گذارد و جلوي شما را مي گيرد و يا هر چيز مشابهي که به نوعي لحظه توقف و تأمل را به شما خاطرنشان سازد. سعي کنيد اين تصاوير را چندين بار مرور و آن قدر تکرار کنيد تا کاملاً در ذهن شما جا بيافتد تا هنگام بروز عصبانيت بتوانيد کاملاً بر خشم خود با روش "ايست" غلبه کنيد. افزون بر اين عصبانيت خود را آشکار کنيد، سعي نکنيد استرس، اضطراب و عصبانيت را آنقدر درون خود پنهان کنيد تا تبديل به يک بمب ساعتي محرک شود. "بت مکيام"، روانشناس مي گويد: سعي کنيد با روش هاي گوناگون مانند "ورزش"، استرس و اضطراب را از خود دور سازيد. بـراي مثـال استفاده از کيسه بوکـس در تخليه عصبانيت بسيار مؤثر است، در واقع شما هر بار که به کيسه بوکس ضربه مي زنيـد، عصبـانيـت و اضـطراب خـود را به بيرون هدايت مي کنيد. البته برخي از افراد جهت ايجاد آرامش در خود ورزش هايي مانند يوگا را ترجيح مي دهند، در واقع شما بايد با توجه به روحيات خود تشخيص دهيد که چه روشي براي شما مناسب تر است. شايد دوست داريد با استفاده از موزيکي تند و با صداي بلند حرکات ورزشي انجام دهيد و يا فرياد بزنيد. همچنين مي توانيد شخصي را که شما را عصباني کرده در نظرتان مجسم سازيد و هر چه مي خواهيد به او بگوييد. به اين ترتيب آرام مي شويد و در نتيجه هنگام برخورد با آن شخص به گونه اي صحيح و با آرامش با او صحبت مي کنيد، البته امکان دارد، هيچ کدام از اين راهها براي شما مناسب نباشد، در اين صورت توصيه مي شود به پزشک متخصص مراجعه کنيد و از داروهاي آرام بخـش استفـاده کنيـد. گفتني است هنگام عصبانيت، بدن شما فعل و انفعالات شيميايي خاصي انجام مي دهد، براي مثال ميزان "آدرنالين" در خونتان افزايش مي يابد و شمـا را براي پرخاشگري و ستيزه جويي آماده مي کند. در اين هنگام بايد سعي کنيد نفسي عميق بکشيد، هوا را از طريق بيني وارد ريه ها کنيد و سپس آرام از طريق دهان خارج سازيد. سعي کنيد پنج بار اين عمل را تکرار کنيد. براي رسيدن به آرامش مي توانيد از داروهاي گياهي استفاده کنيد. گاهي بوييدن عصاره اين گياهان در بازيابي آرامش بسيار مؤثر خواهد بود. از روش هاي ديگر براي ايجاد آرامش مي توان "پياده روي تند"، "از ته دل فرياد زدن"، "خشم خود را بر روي کاغذ آوردن"، "دويدن"، "ورزش کردن" و يا "دوش گرفتن" را نام برد. در ضمن هنگامي که از موضوعي ناراحت هستيد، صحبت کردن با يک دوست و همدرد – پزشک، مشاور و ... مي تواند بسيار مؤثر باشد. اگر از کسي عصباني هستيد، حتماً به او بگوييد. مثلاً با او در ميان بگذاريد که وقتي تو فلان رفتار را مي کني من عصباني مي شوم. البته اين نکته بسيار مهم است که بگوييد: "من" عصباني مي شوم، نه اينکه "شما" مرا عصباني مي کني. سپس بررسي نمائيد چرا اين مسأله شما را عصباني مي کند. آيا وقتي از دست همسرتان عصباني مي شويد، واقعاً عامل عصبانيت، همسر شماست يا عصبانيت اصلي شما از محل کارتان است؟ صحبت کردن مي تواند به شناخت علت اصلي عصبانيت شما کمک کند و باعث شود بي جهت عصبانيت هاي خود را به ديگران ارتباط ندهيد. نکته مهم ديگر هدايت عصبانيت در مسير صحيح جهت نيل به آرامش است. از اين رو، سعي کنيد هنگام عصبانيت از انرژي فراوان خود براي حل مشکل استفاده کنيد. اينگارد روانشناس مشهور مي گويد: تمام احساسات قوي شما از جمله عصبانيت مي تواند به گونه اي صحيح هدايت و مهار شود. او پيشنهاد مي کند براي اين کار مي توانيد يک نمودار بکشيد و آن را به 7 قسمت تقسيم کنيد: "سلامتي"، "شغل"، "پول"، "دوستان"، "خانواده"، "عشق و علايق شخصي". سپس مشخص کنيد هر کدام از اين موارد چه نقشي در زندگي تان دارند و تا چد حد براي شما مهم هستند. در مرحله بعد به تقويت مواردي بپردازيد که مدتهاست آنها را فراموش کرده ايد، مثلاً اگر در زمينه علايق شخصي خود، بي توجه بوده ايد، مي‌توانيد بعدازظهرها در کلاسي ثبت نام کنيد که هميشه مورد علاقه تان بوده است. بنابراين به ياد داشته باشيد بايد از انرژي عصبانيت در جهت تغيير مثبت در زندگي تان استفاده کنيد. از اين رو، بايد آسيب هاي ناشي از پرخاشگري را جدي گرفت، رفتار انسان هاي پرخاشگر در محيط اطرافشان تأثيرگذار است. اغلب، اين افراد، با بدبيني و تصورات نااميدانه خود اطرافيان را تحت تأثير قرار مي دهند و خشم دروني خويش را به آنان نيز منتقل مي کنندومحيط اطراف خودراپرتنش مي نمايند. سوء ظن و بدبيني و رفتارهاي خشمگينانه، اغلب فرد پرخاشگر را در جامعه منزوي مي سازد و سبب مي شود در مواردي که به حمايت ديگران نياز دارد، از آن بي بهره بماند و همه اينها از عواقب و نتايج خشم است. ديگر پيامد نامطلوب پرخاشگري، منزوي شدن فرد است. انزوا ميزان تنش را افزايش مي دهد و سبب آسيب جسمي مي شود، شايد بتوان پذيرفت که آثار و عواقب پرخاشگري نيز همچون بيماري هاي جسماني سبب تغييرات بيولوژيکي در بدن مي شود. متخصصان بيماري هاي قلبي و محققاني که در مورد اين امراض بررسي و تحقيق مي کنند، درباره عواملي که پيش از اين عامل ناراحتي هاي قلبي شناخته مي شدند مانند مصرف سيگار و يا فشار خون بالا تجديد نظر نموده اند و آنها را تنها عوامل به وجود آورنده بيماري هاي قلبي – عروقي نمي دانند، بلکه به اين نتيجه رسيده اند که ازدياد عوامل اضطراب آور، بيشترين سهم را در ايجاد اين بيماري ها دارند. در واقع، پرخاشگري را نبايد رفتاري معمولي و بي اهميت دانست بلکه با توجه به نقش اساسي اضطراب دائم در تخريب جسم و فکر بايد هر چه بيشتر و سريع تر براي رهايي از زيان هاي آن تلاش نمود. در اين راستا شواهد زيادي موجود است که حمايت اجتماعي، افزايش واکنش هاي جسمي در زمان خشم و افراط در عادت هاي زيانبار، افراد پرخاشگر را بيشتر از سايرين در معرض ابتلا به بيماري هاي قلبي و نيز ساير بيماري ها قرار مي‌دهد. در ضمن دلايل مستدلي وجود دارد که ثابت مي کند کاهش ميزان پرخاشگري سلامت انسان را تضمين مي کند. افزون بر اين تحقيقات فراواني نيز نشان داده است که افزايش روابط اجتماعي، سلامتي را به ارمغان مي آورد. همچنين بکوشيد موضوع بي اهميت را بزرگ نکنيد، در حقيقت بسياري از مواردي که خشم شما را بر مي انگيزند کم اهميت هستند و نبايد با بزرگ نمايي پديده هاي کم اهميت تنش آفريني نمود. از سوي ديگر بايد توجه داشت سوء تفاهم نسبت به برخي اشخاص باعث بروز بسياري از مشکلات براي افراد عصبي مي شود. از اين رو، با فراگيري شيوه "سخت نگرفتن" مسائل و "استدلال صحيح"، مي توانيد از "شر افکار بدبينانه و منفي"، "احساس خشم" و "رفتارهاي پرخاشگرانه" خود رها شويد. اين مهارت را به عنوان نخستين راهکار، از همين لحظه آغاز کنيد. در نتيجه مي توان باور داشت که با کنترل "بدبيني"، "خشم و پرخاشگري" در خود و جايگزين کردن عادت هاي سالم و خوشايند، افزايش طول عمر توأم با آرامش و سلامتي امکان پذير مي شود. از همين رو، براي آنکه هميشه متوجه رفتار خود باشيد و مهار زندگي را به دست گيريد، نگذاريد خشم، بدبيني و پرخاشگري بر شما چيره گردد و مانع رفتار و کردار سنجيده شما شود. بدون شک اگر چنين بينديشيد و اين راه را انتخاب کنيد، زندگي را با "پرخاشگري" کمتر و لذت و شادي بيشتر سپري خواهيد کرد

دیوار چین 中国国际广播电台
پیامک جوک sms
5 داستان جدید و زیبا ...............
چند حكايت از پائولوكوئيلو
جوك ها و SMS ها بامزه براي لبخندي هرچند كوتاه
چرا حلقه ازدواج باید در انگشت چهارم قرار گیرد؟
معما
معنای نام کشورهای جهان
تست سنجش سخصیت
امتحان آیین نامه راهنمایی رانندگی - طنز!!!
بخندید، تا لاغر شوید
راهکارهایی برای تقویت حافظه
sms & اس ام اس جدید
پیامک جوک sms

داستان سیب
داستان حکمت آمیز
اس ام اس عشقی توپ
آیامی دانستید؟(قسمت دوم)
جملاتی بسیار زییا از بزرگان در مورد زنان